Euthanasie begeleiden

Dit artikel is gepubliceerd in het Tijdschrift voor Diergeneeskunde van juli 2015.

De rol van huisdieren in de maatschappij verandert en de houding ten opzichte van dieren ook. “Het dier wordt als volwaardig gezinslid gezien en behandeld, ook als het om de dood gaat. Als dierenarts is het belangrijk om hierop in te spelen”, zegt dierenarts Astrid Wessels.

De keuze voor euthanasie is moeilijk en emotioneel. De dierenarts speelt een belangrijke adviserende rol en moet hierin zorgvuldig te werk gaan, niet alleen op medisch maar ook op menselijk vlak. Bij de beslissing voor euthanasie spelen diverse factoren een rol. “Als leidraad voor de keuze om wel of niet tot euthanasie over te gaan maken wij gebruik van het afwegingskader voor de euthanasie van gezelschapsdieren van de KNMvD”, vertelt Astrid.

Astrid Wessels en haar collega's sturen na de euthanasie een pootafdruk van het dier naar de eigenaar toe. Foto: Colijn van Noort
Astrid Wessels en haar collega’s sturen na de euthanasie een pootafdruk van het dier naar de eigenaar toe. Foto: Colijn van Noort

Afweging
Samen met de eigenaar wordt een afweging gemaakt waarbij aspecten als lijden, behandelingsmogelijkheden, kwaliteit van leven en vooruitzichten voor het dier een rol spelen. Maar ook de kosten en de mogelijkheden voor de eigenaar om bijvoorbeeld thuis (extra) verzorging te bieden spelen mee. Astrid: “Wij proberen altijd eerst een diagnose te stellen zodat we de eigenaar gedegen advies kunnen geven over behandeling en prognose. Het is belangrijk om alle beschikbare informatie te delen zodat je samen tot een goede beslissing kunt komen. Soms is euthanasie de beste therapie. We kunnen het dier dan niet meer genezen, maar wel beter maken.”
Voor een eigenaar is het volgens Astrid soms lastig te bepalen of een dier lijdt, zeker als het geleidelijk achteruit gaat. “Als dierenarts heb je de taak om uit te leggen wanneer het welzijn van het dier zodanig in het gedrang komt dat euthanasie het beste is. Mensen zijn vaak bang dat ze het dier te vroeg laten euthanaseren of ze willen dat het een natuurlijke dood sterft. Wanneer ik vind dat een dier lijdt dan zeg ik dat. Mensen beseffen niet dat dieren soms pas in een vergevorderd stadium klachten vertonen. Ik druk mensen op het hart dat ze beter te vroeg dan te laat kunnen zijn. Ervaring leert dat iemand zich anders achteraf schuldig voelt. We hebben op de praktijk het boekje ‘Zijn we niet te vroeg?’ dat we aan eigenaren meegeven.”
Naast het welzijn van het dier zullen in sommige gevallen ook de kosten en de extra eisen van verzorging van het dier meewegen in de beslissing. Een eigenaar kan bijvoorbeeld vanuit financieel oogpunt kiezen voor euthanasie in plaats van behandeling. “Als het dier nog goed te behandelen is gaan we hier niet mee akkoord, maar proberen samen met de eigenaar naar andere oplossingen te zoeken.”
Astrid kent sommige dieren al van pup of kitten af aan. “Mensen vinden het prettig dat ik hun dier zo lang ken en vertrouwen op mijn oordeel. Zelf vind ik het vervelend als een dier tijdens de dienst elders is geëuthanaseerd, dan bel ik achteraf even na om te vragen hoe het gaat.”

Afscheid
Het is volgens Astrid belangrijk tijd te nemen voor een euthanasie zodat mensen rustig afscheid kunnen nemen. “Meestal is bekend dat een dier geëuthanaseerd zal worden en kunnen we hier voldoende tijd voor plannen. Het liefst doen we dit aan het eind van het spreekuur. We hebben een aparte afgeschermde spreekkamer en een grote tuin waar mensen in alle rust kunnen zitten.” Kinderen mogen van haar bij de euthanasie aanwezig zijn. “Over het algemeen kunnen kinderen hier goed mee omgaan. Meestal laat ik de beslissing aan de ouders over, die kennen hun kind het best.”
Een huisbezoek is mogelijk indien dit van te voren wordt aangegeven. “Zo bespaar je het dier de stress van een praktijkbezoek en kan het rustig in zijn vertrouwde omgeving inslapen. Daarnaast kunnen andere huisdieren ook afscheid nemen, wat latere stress kan verminderen.” Het vergt wel meer voorbereiding. “Van tevoren loop ik alles drie keer na. Ik heb een keer meegemaakt dat mijn stethoscoop nog op de praktijk lag. Die situatie wil je voorkomen.”
De euthanasie is voor mensen de laatste herinnering die ze aan hun dier hebben en het is belangrijk dat dit vredig verloopt. “Ik geef de sedatie meestal intramusculair”, vertelt Astrid. “Het duurt iets langer voordat het dier slaapt, maar dit geeft de eigenaar de gelegenheid om rustig afscheid te nemen. ” De meeste eigenaren willen volgens Astrid graag van begin tot eind bij de euthanasie blijven. “Vroeger was dit een stuk minder, misschien dat mensen er toch een horrorbeeld bij hadden. Maar met de nieuwe middelen zie je weinig bijwerkingen en dat is prettig voor het dier, de eigenaar en de dierenarts.”

Betrokkenheid
Het overlijden van een huisdier kan een diepe indruk op mensen achterlaten en de praktijk leeft hierin mee. “Iedereen ontvangt een persoonlijke rouwkaart. Daarnaast sturen we een pootafdruk van het dier op. De reacties zijn over het algemeen erg positief, mensen vinden het prettig om iets tastbaars te hebben.” Deze kleine gebaren zijn volgens Astrid belangrijk. “Zo’n dier heeft veel voor iemand betekend en het is goed om daar bij stil te staan. Luisteren en begrip tonen is het voornaamste. Daarnaast probeer ik om samen ook de leuke momenten te herinneren. Een goed verlopen euthanasie geeft op die manier toch voldoening.”

Tessa

Wetenschapsjournalist en fotograaf. Maar ook: dierenarts, reislustig, natuurliefhebber, boekenwurm, steenbok en berggeit. Het liefst schrijf ik over biologie en (dier)geneeskundige onderwerpen, maar ik verdiep me ook graag in andere vakgebieden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *